Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują zmiany dotyczące ulgi Mały ZUS Plus, które mogą mieć realny wpływ na wysokość składek opłacanych przez przedsiębiorców. Choć sama idea ulgi pozostaje bez zmian, to sposób liczenia limitu jej stosowania oraz interpretacja przepisów wciąż budzą wątpliwości.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto nie tylko sprawdzić, czy spełniasz warunki formalne, ale również zastanowić się, jaką ścieżkę działania wybrać, aby uniknąć ryzyka w przyszłości.
Mały ZUS Plus to ulga, która pozwala opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od indywidualnie ustalonej podstawy, uzależnionej od dochodu osiągniętego w poprzednim roku.
W 2026 roku z ulgi mogą skorzystać przedsiębiorcy, którzy spełniają łącznie określone warunki, m.in.:
• przychód z działalności w 2025 roku nie przekroczył 120 000 zł,
• działalność była prowadzona przez co najmniej 60 dni w 2025 roku,
• nie został wykorzystany limit 36 miesięcy korzystania z ulgi w ciągu ostatnich 60 miesięcy,
• działalność nie jest wykonywana na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie,
• przedsiębiorca nie rozlicza się kartą podatkową przy jednoczesnym zwolnieniu z VAT
Na pierwszy rzut oka zasady wydają się znane, jednak kluczowe zmiany dotyczą sposobu liczenia limitu czasowego ulgi.
Od 2026 roku obowiązują zmienione zasady liczenia limitu 36 miesięcy korzystania z Małego ZUS Plus w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności. Nowa interpretacja oznacza, że przedsiębiorcy mogą ponownie skorzystać z ulgi po 24 miesiącach przerwy, a nie – jak dotychczas wskazywał ZUS – po trzech latach.
Problem polega na tym, że przepisy w tym zakresie nadal nie są jednoznaczne, a praktyka ich stosowania może się różnić w zależności od interpretacji ZUS. To oznacza, że decyzja podjęta dziś, bez pogłębionej analizy, może zostać zakwestionowana w przyszłości.
Choć Mały ZUS Plus pozwala opłacać składki od dochodu, nie oznacza to pełnej dowolności w ich wysokości. Przepisy przewidują minimalną podstawę wymiaru składek, poniżej której nie można zejść – nawet przy niskich dochodach.
W praktyce oznacza to, że:
• podstawa składek ustalana jest indywidualnie, na podstawie dochodu z poprzedniego roku,
• jednocześnie musi mieścić się w ustawowych widełkach,
• dolną granicą jest około 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku.
W 2026 roku konkretna kwota minimalnej podstawy wynika z wysokości minimalnego wynagrodzenia. Dlatego przy planowaniu skorzystania z ulgi warto brać pod uwagę nie tylko sam dochód, ale również to, czy po jego przeliczeniu podstawa nie zostanie „podniesiona” do ustawowego minimum.
To jeden z elementów, który w praktyce często budzi nieporozumienia i wpływa na realną wysokość składek.
Najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ustala się w kilku krokach.
Krok 1. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu
Najpierw należy obliczyć przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej osiągnięty w poprzednim roku kalendarzowym według wzoru:
Roczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym
÷
liczba dni kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej
× 30
Otrzymany wynik należy zaokrąglić do pełnych groszy: w górę, jeżeli końcówka wynosi co najmniej 0,5 grosza, albo w dół, jeżeli jest niższa.
Krok 2. Zastosowanie współczynnika 0,5
Następnie obliczony przeciętny miesięczny dochód należy pomnożyć przez współczynnik 0,5.
Otrzymany wynik ponownie zaokrągla się do pełnych groszy – zgodnie z zasadami opisanymi powyżej.
Krok 3. Porównanie z obowiązującymi limitami
Tak ustaloną podstawę wymiaru składek należy porównać z:
• kwotą 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w styczniu danego roku kalendarzowego,
• kwotą 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia na dany rok.
Podstawa wymiaru składek nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia miesięcznego obowiązującego w danym roku.
Przedsiębiorca w poprzednim roku kalendarzowym osiągnął dochód w wysokości 67 500 zł i prowadził działalność przez 365 dni.
Krok 1. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu
67 500 zł ÷ 365 dni = 184,93 zł
184,93 zł × 30 = 5 547,95 zł
Krok 2. Zastosowanie współczynnika 0,5
5 547,95 zł × 0,5 = 2 773,98 zł
Krok 3. Sprawdzenie limitów
Otrzymana kwota 2 773,98 zł:
• jest wyższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku,
• nie przekracza 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
Ostateczna miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 2 773,98 zł.
W związku z niejasnymi informacjami ze strony ZUS i interpretacjami, które znacznie od siebie odbiegają, wystąpienie o interpretację indywidualną wydaje się być bezpieczną drogą.
Interpretacja indywidualna to oficjalna odpowiedź ZUS na pytanie przedsiębiorcy dotyczące stosowania przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych w określonym stanie faktycznym albo zdarzeniu przyszłym. Przedsiębiorca we wniosku opisuje swoją sytuację oraz przedstawia własne stanowisko, a ZUS ocenia je jako prawidłowe lub nieprawidłowe.
Jeżeli ZUS nie wyda interpretacji w terminie 30 dni od otrzymania kompletnego i opłaconego wniosku, to stanowisko przedsiębiorcy automatycznie uznaje się za prawidłowe (tzw. milcząca interpretacja).
Interpretacja:
• chroni przedsiębiorcę w jego indywidualnej sprawie,
• dotyczy tylko stanu opisanego we wniosku,
• nie jest wydawana, jeżeli dana sprawa jest już przedmiotem kontroli, postępowania lub została wcześniej rozstrzygnięta decyzją ZUS.
Interpretacja indywidualna może dotyczyć m.in.:
• obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym,
• zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
• podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz wybrane fundusze (np. Fundusz Pracy, FGŚP, FEP).
ZUS nie wyda interpretacji m.in. w sprawach dotyczących:
• obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu,
• obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i FGŚP,
• świadczeń (emerytury, renty, zasiłki),
• dokumentów ubezpieczeniowych,
• ustalenia właściwego ustawodawstwa w przypadku pracy lub działalności w różnych państwach.
Koszt wydania jednej interpretacji indywidualnej wynosi 40 zł.
Najważniejsze zasady dotyczące opłaty:
• opłatę należy uiścić w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku,
• jeżeli w jednym wniosku opisano więcej niż jeden stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, opłata wynosi wielokrotność 40 zł,
• brak opłaty powoduje, że ZUS nie rozpatrzy wniosku,
• opłata stanowi dochód budżetu państwa, a nie ZUS,
• w określonych przypadkach (np. wycofanie wniosku, nadpłata, pozostawienie bez rozpatrzenia) opłata podlega podlega zwrotowi – w całości lub w odpowiedniej części.
• zgłoszenie do Małego ZUS Plus należy złożyć do 31 stycznia 2026 r.
Brak zgłoszenia w terminie oznacza utracenie prawa do korzystania z ulgi w 2026 roku.
Mały ZUS Plus 2026 daje realne korzyści, ale tylko wtedy, gdy decyzja o skorzystaniu z ulgi jest przemyślana i dopasowana do konkretnej sytuacji przedsiębiorcy. Przy niejednoznacznych przepisach pośpiech może okazać się kosztowny.
Jeżeli masz wątpliwości, czy ulga jest dla Ciebie korzystna lub który wariant postępowania będzie najbezpieczniejszy, warto je rozwiać zanim podejmiesz decyzję.
